Қыз бала боянғысы келеді: тыйым салу керек пе, әлде рұқсат беру керек пе

Мақаланы TopDoc редакциясы дайындады

Психологиялық сараптаманы жүргізген:

9 жылдық тәжірибесі бар балалар және жасөспірімдер психологы

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Кеше ғана қызыңыз анасының ерін далабымен қағазға сурет салып жүргендей еді, ал бүгін ерінге арналған жылтыр, сүрме немесе қабаққа арналған бояулар палеткасын сатып әперуді сұрайды. Көптеген ата-ана үшін бұл күтпеген жағдай болуы мүмкін. Бірі косметикаға деген қызығушылықты есейудің қалыпты кезеңі деп қабылдаса, енді бірі: «Әлі ерте емес пе? Терісіне зиян келтірмей ме? Бұған әлеуметтік желілердің әсері жоқ па?» деп алаңдай бастайды.

Қазіргі балалар сұлулық әлемімен бұрынғы ұрпаққа қарағанда әлдеқайда ерте танысады. Олар бьюти-блогерлерді көреді, ересектерге еліктейді, киім ауыстырып ойнайды және түрлі образдарды байқап көреді. Сондықтан косметикаға қызығушылық таныту – табиғи құбылыс. Бұл жерде басты мәселе балаға боянуға рұқсат беру немесе бермеуде емес, оны қалай дұрыс әрі қауіпсіз ұйымдастыруда.

Мамандардың айтуынша, боянуға болатын нақты бір жас жоқ. Ең маңыздысы – қыз баланың психологиялық жетілу деңгейін, отбасының ұстанымдарын және оның косметиканы не үшін пайдаланғысы келетінін ескеру.

Алғаш рет боянуға қолайлы жас бар ма?

Көптеген ата-ана нақты жауап естігісі келеді: «10 жастан бастап болады, ал 12 жаста міндетті түрде бояну керек». Бірақ мұндай нақты жас жоқ. Шешім бірнеше факторға байланысты қабылданады:

баланың эмоционалдық жетілу деңгейіне;
отбасындағы ережелерге және ата-ананың косметикаға көзқарасына;
мектептің талаптарына;
баланың қызығушылықтарына, мысалы, би, театр немесе көркем гимнастикамен айналысуына (мұндай жағдайда сахналық макияж қажет болуы мүмкін).

Кейбір балалар косметиканы шығармашылық пен ойынның бір бөлігі ретінде қабылдайды. Басқалары ересек көрінгісі келеді немесе танымал блогерлерге ұқсауға тырысады. Сондықтан әңгімені тыйым салудан немесе рұқсат беруден емес, алдымен баланы түсінуге тырысудан бастаған дұрыс.

Алдымен баланың неге боянғысы келетінін анықтаңыз

Кейде ата-ана себебін анықтамай-ақ бірден үзілді-кесілді «жоқ» деп жауап береді. Алайда сабырмен сөйлесіп алған әлдеқайда пайдалы.

Мына сұрақтарды қойып көріңіз:

баланы нақты не қызықтырды;
қандай косметиканы пайдаланғысы келеді;
мұндай макияжды қайдан көрді;
оған бұл не үшін қажет.

Мұның себептері әртүрлі болуы мүмкін. Мүмкін, бала шығармашылықты жақсы көретін шығар және ерекше грим жасауды үйренгісі келетін болар. Біреу визажист болуды армандайды, ал енді біреу әдемі жарқырайтындықтан ерінге арналған жылтырды қолданып көргісі келеді.

Алайда алаңдауға негіз болатын себептер де кездеседі. Кейде қыз баланың боянуға деген қалауы құрдастарының қысымынан, сыртқы келбетіне қатысты келемеждеуден немесе әлеуметтік желілердегі мінсіз образдарға ұқсауға ұмтылудан туындайды.

Шешімді бірден қабылдау міндетті емес. Кейде: «Мұны кешке тағы бір талқылап, бірге ойланайық» деп айту әлдеқайда дұрыс. Мұндай үзіліс екі жаққа да барлық уәжді сабырмен таразылауға мүмкіндік береді.

Егер косметика қолдануға рұқсат берсеңіз – ережелерді алдын ала келісіп алыңыз

Балалар алдын ала түсіндіріліп, бірге келісілген ережелерді ұстануға оңайырақ бейімделеді.

Мына мәселелерді алдын ала талқылаған пайдалы:

қандай косметиканы қолдануға болады;
қай брендтердің өнімдері қолайлы;
қай жерде боянуға рұқсат етіледі – тек үйде, мерекелерде ғана ма, әлде мектепте де бола ма;
косметиканы өз бетінше қолдануға бола ма;
тері күтіміне қатысты қандай ережелер міндетті;
қандай жағдайларда косметиканы қолдану құқығы уақытша шектелуі мүмкін.

Егер әзірге макияж жасауға рұқсат бермеуді шешсеңіз, өз ұстанымыңызды қыз балаға түсіндіргеніңіз жөн. Бала тыйымның себебін түсінсе, тек үзілді-кесілді «жоқ» деген жауапты ғана естімесе, бұл өзара сенім мен сыйластықты сақтауға көмектеседі.

Неліктен ересектерге арналған косметика балаларға жарамайды

Көпшілік анасы қандай да бір косметиканы еш қиындықсыз қолданса, ол қыз балаға да жарайды деп ойлайды. Бірақ бұл дұрыс емес. Баланың терісі әлдеқайда жұқа әрі сезімтал келеді. Ол түрлі заттарды тезірек сіңіреді және тітіркендіргіш компоненттерге анағұрлым күшті реакция береді.

Ересектерге арналған косметиканың құрамында көбіне мынадай белсенді ингредиенттер болады:

ретинол;
салицил қышқылы;
гликоль қышқылы;
хош иістендіргіштердің көп мөлшері;
тері тесіктерін бітеп тастауы мүмкін майлар.

Мұндай компоненттер терінің тітіркенуіне, құрғауына, қабыршақтануына, аллергиялық реакцияларға немесе бөртпелердің пайда болуына себеп болуы мүмкін. Сонымен қатар, қаптамасында «балаларға арналған», «табиғи» немесе «органикалық» деген жазуы бар кез келген косметиканы автоматты түрде қауіпсіз деп санауға болмайды. Мұндай белгілер әрдайым өнімнің сапасына немесе құрамында тітіркендіргіш компоненттердің жоқ екеніне кепілдік бермейді.

Косметика таңдағанда мынадай құралдарға басымдық берген жөн:

сезімтал теріге арналған;
құрамы барынша қарапайым;
айқын хош иістендіргіштері жоқ;
қосымша сапа тексерулерінен өткен.

Тіпті қауіпсіз косметиканы да сақтықпен қолдану керек

Тіпті ең сапалы косметикалық құралдың өзі жеке аллергиялық реакция тудыруы мүмкін. Егер косметиканы қолданғаннан кейін тері қызарып, қышып немесе ұсақ бөртпе пайда болса, оны бірден қолдануды тоқтатып, белгілер басылмаса, дәрігерге қаралған жөн. Аллергологтың қабылдауына біздің TopDoc дәрігер іздеу сервисі арқылы жазылуға болады.

Егер бет қатты ісініп, тыныс алу қиындаса, ысқырықты тыныс пайда болса немесе күшті есекжем байқалса, дереу жедел жәрдем шақыру қажет. Бақытымызға қарай, мұндай ауыр аллергиялық реакциялар сирек кездеседі. Дегенмен, әрбір ата-ана олар туралы білуі маңызды.

Макияж дұрыс тері күтімінсіз мүмкін емес

Жасөспірімдердің жиі жіберетін қателіктерінің бірі – кешке макияжын кетірмей ұйықтап қалу. Көп жағдайда тері мәселелеріне макияждың өзі емес, оған дұрыс күтім жасамау себеп болады.

Балаға мынадай қарапайым ережелерді үйрету маңызды:

косметика жағар алдында бетін жуу;
жұмсақ тазартқыш құралды пайдалану;
макияждың алдында күннен қорғайтын крем жағу;
кешке косметиканы міндетті түрде толық тазалау;
жарамдылық мерзімі өтіп кеткен косметиканы қолданбау;
қылқаламдар мен спонждарды үнемі жуып тұру;
косметиканы достарымен ешқашан ортақ пайдаланбау.

Соңғы тармаққа ерекше назар аударған жөн. Ортақ сүрме, қылқалам немесе аппликатор арқылы бактериялар мен түрлі инфекциялар жұғуы мүмкін.

Макияж өзін жақсы көрудің құралына айналмауы керек

Ең маңызды әңгіме косметика туралы емес, қыз баланың өзін-өзі бағалауы туралы болуы мүмкін. Қыз бала макияждың өзін білдірудің бір тәсілі екенін, бірақ ол сыртқы кемшіліктерді жасыру немесе адамды әдемі ету үшін міндетті емес екенін түсінуі қажет. Қыз баланың сыртқы келбетіне қатысты дұрыс көзқарас қалыптастыруда ата-ананың рөлі өте маңызды.

Ол үшін:

қыз баланы тек сыртқы келбеті үшін ғана емес, басқа қасиеттері үшін де мақтап отыру;
оның қабілеттерін, мейірімділігін, еңбегін және жетістіктерін атап өту;
өз денесіне құрметпен қараудың үлгісін көрсету;
әлеуметтік желілер мен өңделген фотосуреттердің әсері туралы ашық әрі сабырлы сөйлесу;
егер қыз бала сыртқы келбетіне алаңдаса, оған қолдау көрсету.

Қыз бала өзін косметикасыз-ақ бағалай білсе, макияж оның өмірінде тек қызықты аксессуар болып қалады, ал өзін құнды сезінудің құралына айналмайды.

Егер әлі ерте болса, қауіпсіз баламалар бар

Боянуға әзірге рұқсат бермеу баланың кез келген тәжірибесіне толық тыйым салу дегенді білдірмейді. Оған мынадай қауіпсіз баламаларды ұсынуға болады:

түссіз немесе жеңіл реңк беретін ерінге арналған бальзам;
жасөспірімдерге арналған күтім косметикасы;
ұқыпты маникюр;
қызықты шаш үлгілері;
уақытша татуировкалар;
аквагрим;
шашқа арналған әшекейлер мен аксессуарлар.

Бастауыш сынып оқушылары үшін мұндай нұсқалар көбіне сұлулыққа деген қызығушылығын қанағаттандыруға жеткілікті болады.

Біртіндеп бастаған дұрыс

Егер отбасы қыз балаға косметика қолдануға рұқсат беруді шешсе, мамандар асықпауға кеңес береді. Косметиканы кезең-кезеңімен қолдануды бастаған жөн. Мысалы, алдымен тек ерінге арналған жылтырды пайдалануға болады. Кейін жеңіл опа немесе реңк беретін күннен қорғайтын кремді қосуға болады. Ал біраз уақыт өткен соң, егер қыз бала шынымен дайын болса, басқа косметикалық құралдарды қолдану туралы ойлануға болады.

Мұндай тәсіл терінің тітіркену қаупін азайтып қана қоймай, баланы косметиканы орнымен пайдалануға да үйретеді. Сонымен қатар, ата-ана аллергиялық реакцияның бар-жоғын дер кезінде байқап, баланың жаңа ережелерге қаншалықты жауапкершілікпен қарайтынын бағалай алады.

Ең бастысы

Косметикаға қызығушылық – баланың есейуінің табиғи кезеңдерінің бірі.

Ата-ана үшін ең маңыздысы – бірден қатаң тыйым салуға немесе ешқандай шартсыз рұқсат беруге асықпау. Оның орнына баламен сабырмен сөйлесіп, косметикаға қызығушылығының себебін түсініп, қолдану ережелерін бірге талқылап, теріге қауіпсіз күтім жасауды үйреткен әлдеқайда пайдалы.